Câu hỏi hay gặp nhất về bậc thạc sĩ ở Mỹ là học phí bao nhiêu. Câu hỏi đó không trả lời được nếu chưa biết đang nói về loại chương trình nào, vì bốn loại dưới đây có cấu trúc tài chính khác hẳn nhau. Có loại gần như luôn phải tự trả; có loại phần lớn học viên được miễn học phí và còn nhận lương.
Thạc sĩ nghiên cứu
Đây là loại gắn với khoa học thuật, thường mang tên MS hoặc MA, học hai năm, kết thúc bằng một luận văn dựa trên nghiên cứu thật.
Điểm quan trọng: ở nhiều ngành khoa học tự nhiên và kỹ thuật, loại này được tài trợ. Học viên làm trợ giảng hoặc trợ lý nghiên cứu, được miễn học phí và nhận một khoản sinh hoạt phí. Đổi lại phải làm việc mười tới hai mươi giờ mỗi tuần cho khoa.
Nhưng cũng ở nhiều trường, thạc sĩ là bậc không được ưu tiên tài trợ vì tiền dồn cho nghiên cứu sinh tiến sĩ. Đây là câu phải hỏi thẳng khoa trước khi nộp, không phải sau khi trúng tuyển.
Thạc sĩ chuyên nghiệp
Nhóm này hướng thẳng vào nghề: quản trị kinh doanh, công nghệ thông tin ứng dụng, phân tích dữ liệu, kỹ thuật ứng dụng, y tế công cộng, công tác xã hội, sư phạm. Thời gian một tới hai năm, thường không có luận văn mà thay bằng một đồ án cuối khoá hoặc kỳ thực tập.
Đặc điểm tài chính: gần như luôn tự trả toàn bộ. Các chương trình này là nguồn thu quan trọng của trường, nên chỉ tiêu rộng, tỷ lệ trúng tuyển cao, và học bổng nếu có thì thường chỉ giảm một phần học phí.
Đây là chỗ cần tỉnh táo. Tỷ lệ trúng tuyển cao không có nghĩa là chương trình kém, nhưng cũng không có nghĩa là bạn được chọn vì xuất sắc. Câu hỏi đáng đặt là: tỷ lệ có việc làm đúng ngành trong sáu tháng sau tốt nghiệp của khoá gần nhất là bao nhiêu, và con số đó tính trên bao nhiêu người trả lời khảo sát.
Thạc sĩ như một chặng trên đường tiến sĩ
Ở nhiều chương trình tiến sĩ của Mỹ, học viên nhận bằng thạc sĩ dọc đường sau khi hoàn thành phần môn học và vượt qua kỳ thi tổng hợp. Bằng này không phải mục tiêu mà là một mốc.
Có một biến thể ít ai nói: một số chương trình cấp bằng thạc sĩ cho người rời chương trình tiến sĩ giữa chừng. Điều này không xấu, nhưng đáng biết khi bạn đọc hồ sơ của người khác hoặc khi tự cân nhắc đường lui.
Thạc sĩ có bằng hành nghề
Một số nghề ở Mỹ yêu cầu bằng thạc sĩ mới được cấp phép hành nghề: công tác xã hội lâm sàng, trị liệu ngôn ngữ, trợ lý bác sĩ, tư vấn tâm lý, thư viện học, kiến trúc ở một số đường. Với nhóm này, điều kiện tiên quyết không phải là danh tiếng trường mà là chương trình có được kiểm định ngành hay không, vì hội đồng cấp phép của bang chỉ chấp nhận bằng từ chương trình được kiểm định.
Sinh viên quốc tế cần thêm một bước: kiểm xem bang mình định hành nghề có yêu cầu tình trạng cư trú cụ thể để cấp phép không. Học xong mà không được cấp phép thì tấm bằng chỉ dùng được ở nơi khác.
Bảng so nhanh
| Thời gian | Luận văn | Khả năng được tài trợ | |
|---|---|---|---|
| Thạc sĩ nghiên cứu | 2 năm | Có | Tuỳ khoa, có thật |
| Thạc sĩ chuyên nghiệp | 1 đến 2 năm | Không, thay bằng đồ án | Thấp |
| Thạc sĩ dọc đường tiến sĩ | Sau 2 đến 3 năm | Tuỳ chương trình | Cao, vì đi kèm gói tiến sĩ |
| Thạc sĩ có bằng hành nghề | 2 đến 3 năm | Thường không | Thấp |
Có luận văn hay không: chọn thế nào
Nhiều chương trình cho chọn giữa hai nhánh. Nguyên tắc gọn:
- Chọn nhánh có luận văn nếu định học tiếp tiến sĩ, hoặc muốn làm nghiên cứu, hoặc cần một sản phẩm cụ thể để nói tới trong phỏng vấn. Luận văn cũng cho bạn một người hướng dẫn hiểu rõ mình đủ để viết thư giới thiệu có nội dung.
- Chọn nhánh không luận văn nếu mục tiêu là đi làm ngay, vì nhánh này thường ngắn hơn một học kỳ và cho học thêm vài môn ứng dụng.
Sai lầm hay gặp là chọn nhánh luận văn vì nghe có vẻ danh giá rồi mắc kẹt: luận văn cần một người hướng dẫn đồng ý nhận, và nếu không tìm được thì thời gian tốt nghiệp bị đẩy lùi vô hạn định.
Điều kiện tuyển sinh nhìn chung
- Bằng cử nhân và bảng điểm. Nhiều chương trình đặt ngưỡng GPA khoảng 3.0, nhưng đây là sàn chứ không phải mức cạnh tranh.
- Điểm thi chuẩn hoá. Xu hướng bỏ yêu cầu này đã lan rộng sau đại dịch, nhưng nhiều chương trình vẫn giữ, nhất là các ngành có nhiều hồ sơ quốc tế.
- Chứng chỉ tiếng Anh, thường yêu cầu cao hơn bậc cử nhân.
- Ba thư giới thiệu.
- Bài trình bày mục tiêu học tập, gọi là statement of purpose.
- Lý lịch khoa học hoặc hồ sơ năng lực.
Phép tính nên làm trước khi nộp
Lấy tổng học phí toàn chương trình, cộng chi phí sinh hoạt theo thành phố đó, trừ đi mọi khoản hỗ trợ có văn bản. Đặt con số đó cạnh mức lương trung vị của người tốt nghiệp ngành đó tại khu vực bạn định làm việc, rồi ước lượng bao lâu thì hoàn vốn.
Với chương trình chuyên nghiệp một năm rưỡi ở một thành phố đắt đỏ, tổng chi phí có thể vượt mức lương ba năm đầu. Điều đó không có nghĩa là không nên học, nhưng nó phải là một quyết định có tính toán chứ không phải một hy vọng.
Câu hỏi thường gặp
Thạc sĩ ở Mỹ học mấy năm?
Thường một tới hai năm. Chương trình chuyên nghiệp có loại rút gọn mười tới mười hai tháng; chương trình nghiên cứu có luận văn thường hai năm.
Học thạc sĩ ở Mỹ có được cấp học bổng không?
Tuỳ loại. Thạc sĩ nghiên cứu ở một số khoa khoa học và kỹ thuật có thể được miễn học phí kèm trợ cấp khi làm trợ giảng hoặc trợ lý nghiên cứu. Thạc sĩ chuyên nghiệp gần như luôn phải tự trả.
Nên chọn chương trình có luận văn hay không luận văn?
Có luận văn nếu định học tiếp tiến sĩ hoặc làm nghiên cứu. Không luận văn nếu mục tiêu là đi làm ngay, vì nhánh này thường ngắn hơn và có thêm môn ứng dụng.
MS và MA khác nhau thế nào?
Khác ở tỷ trọng môn, không khác về giá trị. MS thiên về định lượng và khoa học, MA thiên về lý thuyết và nhân văn. Cùng một ngành có trường cấp MS, có trường cấp MA.
Thạc sĩ ở Mỹ có giúp ở lại làm việc không?
Có, thông qua giai đoạn thực tập sau tốt nghiệp. Nếu chương trình thuộc danh mục STEM thì giai đoạn này được gia hạn thêm hai năm, tăng đáng kể cơ hội xin thị thực lao động.
