Khi nộp hồ sơ vào một chương trình ở Mỹ, bạn gửi bảng điểm thang 10 của một trường Việt Nam. Người đọc hồ sơ nhìn vào con số 7.8 và không có cơ sở nào để biết đó là khá hay giỏi, tương đương GPA bao nhiêu, và bốn năm học đó có tương đương một bằng cử nhân Mỹ hay không.
Giải quyết chuyện này là việc của một ngành dịch vụ gọi là credential evaluation, tạm dịch là đánh giá tương đương văn bằng.
Họ làm gì
Bạn gửi bằng và bảng điểm; đơn vị đánh giá xác minh tính xác thực, đối chiếu với hệ thống giáo dục nước cấp, rồi phát hành một báo cáo nói rằng bằng của bạn tương đương bậc nào ở Mỹ, và nếu bạn yêu cầu thì quy đổi cả từng môn sang tín chỉ và điểm chữ.
Báo cáo đó là thứ trường, hội đồng cấp phép hành nghề hoặc cơ quan tuyển dụng đọc thay cho bảng điểm gốc.
Hai loại báo cáo
| Báo cáo tổng quát | Báo cáo từng môn | |
|---|---|---|
| Nội dung | Chỉ nêu bằng tương đương bậc nào | Quy đổi từng môn sang tín chỉ và điểm chữ, kèm GPA |
| Giá | Thấp hơn | Cao hơn |
| Thời gian | Nhanh hơn | Lâu hơn |
| Dùng khi | Xin việc, chứng minh trình độ | Nộp hồ sơ học tiếp, xin chuyển tín chỉ, xin giấy phép hành nghề |
Nguyên tắc: đừng mua loại đắt khi chưa cần. Nhưng cũng đừng mua loại rẻ rồi phải mua lại loại kia, vì hai lần thì tốn hơn một lần.
Cách biết mình cần loại nào: đọc đúng trang hướng dẫn của nơi nhận hồ sơ. Họ thường ghi rõ tên loại báo cáo và đôi khi ghi luôn danh sách đơn vị được chấp nhận.
Chọn đơn vị: tiêu chí quan trọng nhất
Có nhiều đơn vị làm dịch vụ này ở Mỹ, chất lượng và mức được chấp nhận rất khác nhau. Tiêu chí:
- Nơi nhận hồ sơ của bạn có chấp nhận đơn vị đó không. Đây là tiêu chí duy nhất thật sự quan trọng. Nhiều trường và hầu hết hội đồng cấp phép nghề công bố danh sách đơn vị họ chấp nhận. Chọn ngoài danh sách là vứt tiền.
- Đơn vị có là thành viên của một hiệp hội nghề nghiệp trong ngành này không. Đây là chỉ dấu tối thiểu về tính chuyên nghiệp.
- Có kinh nghiệm với hồ sơ Việt Nam không. Hệ giáo dục Việt Nam có những đặc thù: hệ chính quy và hệ tại chức, thang điểm 10, cách ghi xếp loại, các trường đổi tên qua thời gian. Đơn vị quen việc sẽ xử lý nhanh và ít hỏi lại.
Quy trình và thời gian
Các bước thông thường:
- Tạo hồ sơ trực tuyến, chọn loại báo cáo, trả phí.
- Gửi bằng và bảng điểm. Nhiều đơn vị yêu cầu bảng điểm gửi trực tiếp từ trường trong phong bì niêm phong, chứ không nhận bản bạn tự gửi. Đây là chỗ mất nhiều thời gian nhất với hồ sơ Việt Nam.
- Nộp bản dịch công chứng nếu giấy tờ không phải tiếng Anh.
- Đơn vị xác minh với trường cấp bằng. Bước này có thể kéo dài nếu trường phản hồi chậm.
- Nhận báo cáo, và yêu cầu gửi bản chính thức tới các nơi cần.
Thời gian xử lý tiêu chuẩn thường vài tuần, có dịch vụ nhanh với phí cao hơn. Nhưng thời gian thật phụ thuộc vào tốc độ trường cũ phản hồi, mà điều đó thì đơn vị đánh giá không kiểm soát được.
Vì vậy: bắt đầu sớm. Ba tháng trước hạn nộp là hợp lý. Đây là hạng mục hay làm lỡ hạn nhất trong toàn bộ hồ sơ.
Mấy điểm riêng với hồ sơ Việt Nam
- Bằng và bảng điểm là hai giấy tờ khác nhau, và nhiều trường Việt Nam cấp bảng điểm theo mẫu riêng. Nên xin bản tiếng Anh chính thức do trường cấp nếu trường có, thay vì tự đi dịch.
- Trường đổi tên hoặc sáp nhập là chuyện thường. Nên xin thêm một giấy xác nhận từ trường hiện tại nói rõ mối liên hệ với tên cũ.
- Hệ đào tạo ghi rõ trên bằng ảnh hưởng tới kết quả đánh giá. Đây là thông tin trên giấy tờ, không sửa được, nhưng biết trước thì đỡ bất ngờ.
- Giữ liên lạc với phòng đào tạo trường cũ trước khi bắt đầu quy trình, để họ biết sắp có yêu cầu xác minh gửi tới. Một cuộc gọi trước có thể rút ngắn vài tuần.
Khi nào không cần đánh giá
Nhiều đại học Mỹ có bộ phận tuyển sinh quốc tế tự đọc bảng điểm nước ngoài và không yêu cầu báo cáo đánh giá. Với các trường này, mua báo cáo là tốn tiền vô ích.
Vì vậy trình tự đúng là: đọc yêu cầu của từng nơi nhận hồ sơ trước, lập danh sách nơi nào cần loại báo cáo nào, rồi mới đặt dịch vụ. Đặt một báo cáo từng môn ở một đơn vị được nhiều nơi chấp nhận thường phủ được phần lớn nhu cầu.
Câu hỏi thường gặp
Đánh giá tương đương văn bằng là gì?
Là dịch vụ xác minh và quy đổi bằng cấp nước ngoài sang hệ thống Mỹ, phát hành một báo cáo nói bằng của bạn tương đương bậc nào, và nếu cần thì quy đổi từng môn sang tín chỉ và điểm chữ.
Có bắt buộc phải làm đánh giá văn bằng không?
Không phải lúc nào cũng cần. Nhiều đại học có bộ phận tuyển sinh quốc tế tự đọc bảng điểm nước ngoài. Nên đọc yêu cầu của từng nơi nhận hồ sơ trước khi đặt dịch vụ.
Nên chọn báo cáo tổng quát hay báo cáo từng môn?
Báo cáo tổng quát đủ cho việc xin việc hoặc chứng minh trình độ. Báo cáo từng môn cần khi nộp hồ sơ học tiếp, xin chuyển tín chỉ hoặc xin giấy phép hành nghề.
Chọn đơn vị đánh giá theo tiêu chí nào?
Tiêu chí quan trọng nhất là nơi nhận hồ sơ của bạn có chấp nhận đơn vị đó không. Nhiều trường và hội đồng cấp phép công bố danh sách đơn vị họ chấp nhận.
Quy trình mất bao lâu?
Thường vài tuần, nhưng thời gian thật phụ thuộc vào tốc độ trường cũ phản hồi yêu cầu xác minh. Nên bắt đầu khoảng ba tháng trước hạn nộp.
