Câu hỏi bằng học trực tuyến có giá trị không nghe như một câu hỏi duy nhất, nhưng thực ra gộp ba câu khác nhau: bằng có hợp lệ về mặt kiểm định không, nhà tuyển dụng có coi trọng không, và Việt Nam có công nhận không. Ba câu có ba câu trả lời khác nhau.
Câu một: về mặt kiểm định
Nhiều đại học công lớn và uy tín của Mỹ có chương trình trực tuyến, và ở phần lớn trong số đó, bằng cấp không ghi gì về hình thức học. Bảng điểm cũng vậy. Về mặt hồ sơ, người tốt nghiệp trực tuyến và người tốt nghiệp tại chỗ cầm hai tấm bằng giống hệt nhau.
Điều này không phải mánh khoé. Kiểm định áp cho cơ sở và cho chương trình, không áp riêng cho hình thức giảng dạy. Một chương trình trực tuyến của trường được kiểm định vùng có cùng vị thế với chương trình tại chỗ của trường đó.
Nhưng cũng chính vì đây là kênh dễ mở và dễ quảng cáo, hình thức trực tuyến là nơi tập trung nhiều trường bán bằng nhất. Vì vậy với chương trình trực tuyến, việc kiểm kiểm định không phải là một bước cẩn thận thêm mà là bước bắt buộc.
Câu hai: nhà tuyển dụng nghĩ gì
Thái độ đã thay đổi nhiều và tiếp tục thay đổi. Ba điều quan sát được:
- Tên trường quan trọng hơn hình thức học. Bằng trực tuyến của một đại học công lớn được nhìn nhận tốt hơn hẳn bằng tại chỗ của một trường không ai biết.
- Với người đã đi làm, hình thức học gần như không được hỏi tới. Kinh nghiệm làm việc lấn át. Đây là lý do học trực tuyến phù hợp nhất với người học bổ sung khi đang có nghề.
- Với sinh viên mới ra trường, thiệt thòi thật nằm ở mạng lưới. Không phải vì tấm bằng mà vì bạn thiếu bạn học cùng khoá, thiếu hội chợ việc làm tại chỗ, thiếu các mối quan hệ hình thành từ việc ngồi cạnh nhau ba năm.
Câu ba: công nhận tại Việt Nam
Đây là câu cần thận trọng nhất. Chương trình học trực tuyến hoàn toàn là nhóm bị xem xét kỹ nhất khi làm thủ tục công nhận văn bằng ở Việt Nam, và quy định về nhóm này có thể thay đổi theo thời gian.
Vì vậy nếu bạn học trực tuyến với mục đích dùng bằng ở Việt Nam cho việc học tiếp hoặc cho khu vực nhà nước, hãy tra hướng dẫn hiện hành của cơ quan quản lý giáo dục trước khi ghi danh, không phải sau khi tốt nghiệp. Và chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh chương trình được kiểm định, có cấu trúc học tập rõ ràng, có đánh giá và có thời lượng tương xứng.
Vấn đề visa: điểm chặn với du học sinh
Đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm. Quy định diện F-1 giới hạn số tín chỉ học trực tuyến được tính vào yêu cầu học toàn thời gian, thông thường chỉ một môn mỗi kỳ.
Hệ quả: không thể xin visa du học Mỹ để học một chương trình trực tuyến hoàn toàn. Hình thức này dành cho người học từ nước mình, hoặc người đã ở Mỹ theo một diện cư trú khác.
Điều đó không làm chương trình trực tuyến kém giá trị; nó chỉ có nghĩa là hai thứ phục vụ hai nhu cầu khác nhau. Người muốn sang Mỹ sống và học thì đây không phải đường; người muốn có bằng Mỹ mà vẫn ở Việt Nam đi làm thì đây có thể là đường tốt và rẻ hơn nhiều.
Bảy thứ cần kiểm trước khi ghi danh
- Kiểm định cấp trường, tra từ cơ sở dữ liệu chính thức chứ không đọc trên trang trường.
- Kiểm định ngành, nếu ngành đó có hệ riêng. Đặc biệt quan trọng với các ngành cần giấy phép hành nghề.
- Bằng và bảng điểm có ghi hình thức học không. Hỏi thẳng phòng tuyển sinh và xin trả lời bằng văn bản.
- Học phí tính theo tín chỉ hay trọn gói. Trọn gói theo tấm bằng là dấu hiệu đáng ngại.
- Chương trình có yêu cầu học đồng bộ không, tức có buổi học theo giờ cố định hay chỉ xem video tự do. Có lịch cố định thường là dấu hiệu của chương trình nghiêm túc, và cũng là điều cần cân nhắc vì lệch múi giờ với Việt Nam.
- Có yêu cầu thi giám sát không. Chương trình nghiêm túc đều có cơ chế giám sát thi.
- Giảng viên là ai. Chương trình do chính khoa của trường dạy khác với chương trình thuê ngoài vận hành và chỉ mượn tên trường.
Ai hợp với hình thức này
Hợp lý nhất với ba nhóm: người đang đi làm cần bằng để thăng tiến, người ở xa không thể di chuyển, và người muốn học bổ sung một chuyên môn cụ thể.
Ít hợp với người mười tám tuổi mới tốt nghiệp phổ thông, vì lứa này cần môi trường, cần mạng lưới bạn bè và cần cấu trúc bên ngoài để giữ nhịp. Tỷ lệ bỏ giữa chừng ở hình thức trực tuyến cao hơn đáng kể, và phần lớn không phải vì nội dung khó mà vì không ai nhắc mình ngồi vào bàn.
Câu hỏi thường gặp
Bằng học trực tuyến ở Mỹ có ghi là học online không?
Ở phần lớn đại học lớn thì không. Bằng và bảng điểm không ghi hình thức học, nên về hồ sơ thì giống hệt bằng học tại chỗ. Nhưng nên hỏi thẳng trường và xin trả lời bằng văn bản.
Có xin visa du học Mỹ để học trực tuyến được không?
Không. Quy định diện F-1 giới hạn số tín chỉ trực tuyến được tính vào yêu cầu học toàn thời gian, nên không thể xin visa du học cho một chương trình trực tuyến hoàn toàn.
Bằng trực tuyến có được công nhận ở Việt Nam không?
Đây là nhóm được xem xét kỹ nhất và quy định có thể thay đổi theo thời gian. Nên tra hướng dẫn hiện hành của cơ quan quản lý giáo dục trước khi ghi danh, không phải sau khi tốt nghiệp.
Nhà tuyển dụng có phân biệt bằng trực tuyến không?
Ngày càng ít, và tên trường quan trọng hơn hình thức học. Với người đã có kinh nghiệm làm việc thì hình thức học gần như không được hỏi tới.
Dấu hiệu nào cho thấy chương trình trực tuyến không đáng tin?
Học phí tính trọn gói theo tấm bằng, không có cơ chế giám sát thi, kiểm định do một tổ chức không nằm trong danh sách được công nhận, và nhân viên tuyển sinh thúc ép ghi danh gấp.
