Với sinh viên quốc tế muốn làm việc ở Mỹ sau tốt nghiệp, phần gia hạn dành cho ngành thuộc danh mục STEM là yếu tố tạo ra khác biệt lớn nhất về xác suất. Lý do đơn giản: nó kéo dài thời gian bạn được hợp pháp làm việc, và mỗi năm thêm là thêm một lần cơ hội tham gia vòng xét thị thực lao động.
Vì quy định về danh mục ngành và về thủ tục được rà soát định kỳ, mọi chi tiết trong bài nên đối chiếu với hướng dẫn hiện hành và với văn phòng sinh viên quốc tế của trường.
Điều kiện nằm ở ba phía
Đây là điểm khác biệt quan trọng nhất so với giai đoạn thực tập thông thường: không chỉ bạn phải đủ điều kiện, mà cả chương trình học và chủ sử dụng lao động cũng phải đáp ứng.
Phía bạn và chương trình học
- Bằng phải thuộc danh mục STEM, xác định theo mã ngành ghi trên hồ sơ của trường, không theo tên ngành. Hai chương trình cùng tên ở hai trường có thể một cái thuộc danh mục, một cái không.
- Bằng phải do một cơ sở được kiểm định cấp.
- Bạn đang trong giai đoạn thực tập sau tốt nghiệp hợp lệ và nộp hồ sơ gia hạn trước khi nó kết thúc.
Đây là lý do câu hỏi mã ngành của chương trình này là gì nên được hỏi trước khi nhập học, chứ không phải ở năm cuối.
Phía chủ sử dụng lao động
Doanh nghiệp phải đáp ứng một số điều kiện, thường gồm:
- Đăng ký trong hệ thống xác minh tình trạng lao động của chính phủ.
- Có quan hệ lao động trực tiếp với bạn. Đây là chỗ loại bỏ phần lớn các mô hình thuê qua công ty trung gian rồi cử sang nơi khác làm việc.
- Cùng tham gia lập một kế hoạch đào tạo mô tả bạn sẽ học được gì, ai giám sát, đo lường thế nào. Kế hoạch này phải được đại diện doanh nghiệp ký.
- Cam kết về điều kiện làm việc tương đương với nhân viên cùng vị trí.
Hệ quả thực tế: một số doanh nghiệp nhỏ từ chối tham gia vì ngại thủ tục, kể cả khi họ muốn giữ bạn. Vì vậy khi tìm việc, đây là câu nên hỏi sớm chứ không phải sau khi đã nhận lời.
Kế hoạch đào tạo: không phải thủ tục hình thức
Nhiều người coi tài liệu này là giấy tờ cho có, rồi điền qua loa. Đó là sai lầm, vì nó là căn cứ để cơ quan quản lý xem công việc của bạn có đúng là đào tạo thực hành liên quan tới ngành học hay không.
Một kế hoạch tốt mô tả cụ thể: mục tiêu học tập, kỹ năng sẽ được rèn, người giám sát trực tiếp, cách đánh giá tiến bộ, và mối liên hệ rõ ràng giữa công việc và nội dung bằng cấp.
Kế hoạch này còn phải được cập nhật khi đổi việc, và có các mốc đánh giá định kỳ mà cả bạn và người giám sát phải ký.
Nghĩa vụ báo cáo tăng lên
So với giai đoạn trước, nghĩa vụ báo cáo trong phần gia hạn nhiều hơn hẳn:
- Báo cáo định kỳ xác nhận thông tin việc làm và địa chỉ vẫn đúng.
- Báo mọi thay đổi về chủ sử dụng lao động, vị trí, địa chỉ trong thời hạn quy định.
- Nộp các bản đánh giá tiến bộ theo mốc.
Bỏ lỡ các mốc này là lỗi phổ biến, vì chúng rơi vào lúc bạn đã đi làm ổn định và không còn nghĩ tới thủ tục.
Số ngày thất nghiệp
Trong phần gia hạn, tổng số ngày thất nghiệp được cộng thêm so với giai đoạn trước, nhưng vẫn là một giới hạn cứng. Nghỉ việc giữa chừng mà chưa có nơi mới là tình huống cần xử lý nhanh.
Ba việc nên làm sớm
- Từ năm hai đại học: hỏi văn phòng sinh viên quốc tế mã ngành của chương trình mình học có thuộc danh mục không. Nếu không, và nếu bạn có ý định ở lại, thì đây là lúc cân nhắc đổi ngành hoặc chọn một ngành phụ có mã phù hợp, chứ không phải năm cuối.
- Khi tìm việc: hỏi doanh nghiệp có từng làm thủ tục này chưa. Nơi đã làm rồi thì mọi thứ trôi chảy; nơi chưa từng thì bạn phải dẫn dắt cả quá trình.
- Khi nhận việc: thống nhất trước rằng công ty sẽ cùng lập kế hoạch đào tạo và ký các bản đánh giá định kỳ. Đưa vào trao đổi từ đầu, đừng để tới lúc cần chữ ký gấp.
Vì sao điều này quan trọng hơn người ta nghĩ
Khác biệt giữa một ngành trong danh mục và một ngành ngoài danh mục không phải là vài năm làm việc. Nó là số lần bạn được tham gia vòng xét thị thực lao động, vốn có tính chọn ngẫu nhiên. Nhiều lần hơn nghĩa là xác suất cộng dồn cao hơn hẳn.
Vì vậy với người xác định muốn làm việc ở Mỹ sau tốt nghiệp, mã ngành của chương trình là một tiêu chí chọn trường thật sự, ngang với thứ hạng và học phí.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết ngành của mình có thuộc danh mục STEM không?
Xác định theo mã ngành ghi trên hồ sơ của trường, không theo tên ngành. Hai chương trình cùng tên ở hai trường có thể khác nhau, nên phải hỏi văn phòng sinh viên quốc tế.
Doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện gì?
Thường gồm đăng ký trong hệ thống xác minh tình trạng lao động, có quan hệ lao động trực tiếp với bạn, cùng lập và ký kế hoạch đào tạo, và bảo đảm điều kiện làm việc tương đương nhân viên cùng vị trí.
Kế hoạch đào tạo có phải thủ tục hình thức không?
Không. Đây là căn cứ để xem công việc của bạn có đúng là đào tạo thực hành liên quan tới ngành học hay không, và phải được cập nhật khi đổi việc kèm các bản đánh giá định kỳ.
Công ty nhỏ có làm được thủ tục này không?
Được nếu họ đáp ứng điều kiện, nhưng một số doanh nghiệp nhỏ từ chối vì ngại thủ tục. Nên hỏi sớm trong quá trình tìm việc chứ không phải sau khi đã nhận lời.
Vì sao phần gia hạn này quan trọng?
Vì nó kéo dài thời gian được hợp pháp làm việc, và mỗi năm thêm là thêm một lần được tham gia vòng xét thị thực lao động vốn có tính chọn ngẫu nhiên.
