Điểm thi chuẩn hoá tăng được, và tăng khá rõ trong vài tháng, nếu ôn đúng cách. Nhưng phần lớn thời gian ôn của học sinh bị tiêu vào những việc trông rất chăm chỉ mà không làm điểm nhích lên.
Nguyên tắc gốc: điểm tăng nhờ sửa lỗi, không nhờ làm nhiều đề
Làm đề là cách đo, không phải cách học. Một học sinh làm ba mươi đề mà không phân tích câu sai sẽ dừng ở một mức điểm và ở đó mãi, vì cùng một lỗi lặp lại ba mươi lần.
Vì vậy tỷ lệ thời gian hợp lý là: một phần làm đề, hai phần phân tích và luyện lại đúng chỗ sai.
Phân loại câu sai: ba nguyên nhân, ba cách chữa
Sau mỗi đề, với từng câu sai, ghi lại nguyên nhân thuộc loại nào:
- Không biết. Thiếu kiến thức hoặc thiếu từ vựng. Chữa bằng học nội dung. Đây là loại dễ chữa nhất.
- Biết nhưng đọc nhầm. Hiểu sai đề, bỏ sót một chữ như không hoặc ngoại trừ, chọn đáp án gần đúng. Chữa bằng thói quen đọc: gạch chân từ khoá, đọc lại câu hỏi trước khi chọn.
- Biết nhưng hết giờ. Chữa bằng chiến thuật phân bổ thời gian và bằng việc tập bỏ qua câu khó.
Phân loại này quan trọng vì ba loại sai cần ba cách chữa hoàn toàn khác nhau, và đa số học sinh chỉ chữa loại thứ nhất, trong khi phần lớn điểm mất lại thuộc hai loại sau.
Kế hoạch mười hai tuần
Tuần 1: đo điểm xuất phát. Làm một đề đầy đủ, đúng thời gian, đúng khung giờ của buổi thi thật. Không ôn trước. Chấm, phân loại toàn bộ câu sai theo ba loại trên, và lập danh sách chủ đề yếu.
Tuần 2 tới 5: vá lỗ hổng kiến thức. Mỗi buổi tập trung một chủ đề trong danh sách yếu. Học lý thuyết, làm mười lăm tới hai mươi câu cùng chủ đề, phân tích ngay. Chưa làm đề đầy đủ ở giai đoạn này.
Tuần 6 tới 9: xen kẽ. Mỗi tuần một đề đầy đủ vào cuối tuần, các ngày còn lại luyện theo chủ đề dựa trên lỗi của đề gần nhất. Bắt đầu chú ý tới nhịp thời gian.
Tuần 10 tới 12: mô phỏng. Mỗi tuần một tới hai đề đầy đủ, đúng giờ, đúng điều kiện: không điện thoại, đúng loại giấy nháp hoặc đúng phần mềm nếu thi trên máy, nghỉ giải lao đúng như quy định. Tuần cuối giảm cường độ, không học nội dung mới.
Tổng thời gian hợp lý: sáu tới mười giờ mỗi tuần. Nhiều hơn thì hiệu suất giảm, nhất là khi vẫn phải học ở trường.
Bốn cách ôn phí thời gian
- Học từ vựng bằng danh sách dài không ngữ cảnh. Học năm nghìn từ rời rạc là cách tốn công nhất. Từ vựng học thuật được nhớ tốt hơn khi gặp trong câu, và tốt nhất là gặp trong chính các đề đã làm.
- Làm đề không tính giờ. Điểm làm không tính giờ không nói lên gì, vì áp lực thời gian chính là một phần của bài thi.
- Xem bài giảng thụ động. Xem video giải đề mà không tự làm trước là đọc lời giải của người khác. Cảm giác hiểu bài thì có, kết quả thì không.
- Đổi tài liệu liên tục. Mua sách mới mỗi khi thấy bí. Một bộ đề chính thức của tổ chức khảo thí, khai thác kỹ, có giá trị hơn năm bộ sách luyện thi làm qua loa.
Đề chính thức quan trọng hơn đề luyện
Tổ chức khảo thí công bố các đề mẫu chính thức, và nhiều tổ chức có nền tảng luyện tập miễn phí. Đây là nguồn sát thực tế nhất về cả nội dung lẫn cách hỏi.
Đề của bên thứ ba có ích để luyện khối lượng, nhưng độ khó và phong cách hỏi thường lệch. Học sinh luyện toàn đề ngoài rồi vào phòng thi thấy khác hẳn là chuyện thường gặp.
Nguyên tắc: để dành đề chính thức cho giai đoạn mô phỏng, đừng dùng hết ở tuần đầu.
Học một mình, học nhóm, hay học thầy
Không có câu trả lời chung, nhưng có một cách chọn:
- Tự học hiệu quả nếu bạn đã biết mình yếu ở đâu và có kỷ luật. Rẻ nhất và linh hoạt nhất.
- Học nhóm nhỏ tốt cho việc giữ nhịp và cho phần giải thích lẫn nhau, vốn là cách học hiệu quả.
- Học thầy đáng tiền nhất khi bạn đã tự ôn một thời gian, đã có danh sách lỗi cụ thể, và cần người gỡ đúng những chỗ đó. Thuê thầy từ tuần đầu, khi chưa biết mình yếu gì, thường là trả tiền cho phần mà bạn tự học được.
Tuần cuối và ngày thi
- Tuần cuối không học nội dung mới. Rà lại danh sách lỗi và ngủ đủ.
- Kiểm giấy tờ tuỳ thân theo đúng yêu cầu của tổ chức khảo thí, và kiểm trước vài ngày chứ không phải tối hôm trước.
- Nếu thi trên máy, cài và chạy thử phần mềm thi trước ít nhất một tuần.
- Đi khảo sát đường tới điểm thi nếu ở thành phố lạ.
- Ăn sáng, và mang theo đồ ăn nhẹ cho giờ nghỉ.
Khi điểm không tăng
Nếu sau tám tuần điểm vẫn đứng yên, vấn đề gần như luôn nằm ở một trong hai chỗ: bạn không phân tích câu sai, hoặc bạn đang ôn sai phần. Làm lại một đề chẩn đoán, phân loại lỗi, và so với danh sách lỗi của tuần đầu. Nếu vẫn cùng những lỗi đó, thì thời gian tám tuần vừa rồi đã dùng để làm đề chứ không dùng để học.
Câu hỏi thường gặp
Nên ôn thi chuẩn hoá trong bao lâu?
Mười hai tuần với sáu tới mười giờ mỗi tuần là khoảng hợp lý. Học nhiều hơn thường làm hiệu suất giảm, nhất là khi vẫn phải học ở trường.
Làm nhiều đề có làm điểm tăng không?
Không, nếu không phân tích câu sai. Làm đề là cách đo chứ không phải cách học. Tỷ lệ hợp lý là một phần làm đề, hai phần phân tích và luyện lại đúng chỗ sai.
Phân tích câu sai như thế nào?
Ghi nguyên nhân theo ba loại: không biết, biết nhưng đọc nhầm, và biết nhưng hết giờ. Ba loại này cần ba cách chữa khác nhau.
Nên dùng đề chính thức hay đề của bên thứ ba?
Đề chính thức sát thực tế nhất về nội dung và cách hỏi, nên để dành cho giai đoạn mô phỏng. Đề bên thứ ba có ích để luyện khối lượng nhưng độ khó thường lệch.
Khi nào thì nên thuê gia sư?
Khi bạn đã tự ôn một thời gian, đã có danh sách lỗi cụ thể và cần người gỡ đúng những chỗ đó. Thuê từ tuần đầu thường là trả tiền cho phần bạn tự học được.
