Chứng minh tài chính là một trong những phần gây lo lắng nhất, và cũng là phần bị hiểu nhầm nhiều nhất. Điểm đầu tiên cần làm rõ: nó xuất hiện ở hai chỗ khác nhau.
Hai chỗ, hai mục đích
Chỗ thứ nhất: xin hồ sơ nhập học từ trường. Sau khi trúng tuyển, trường yêu cầu bạn chứng minh có đủ tiền cho ít nhất năm học đầu tiên trước khi cấp hồ sơ dùng để xin visa. Đây là thủ tục hành chính, tiêu chí khá máy móc: đủ số tiền, đúng loại giấy tờ, còn hạn.
Chỗ thứ hai: phỏng vấn visa. Viên chức lãnh sự xem xét khả năng tài chính của gia đình như một phần của đánh giá tổng thể. Ở đây không có tiêu chí máy móc, mà là câu hỏi: nguồn tiền này có thật và có bền không.
Nhiều gia đình chuẩn bị rất kỹ cho chỗ thứ nhất rồi coi chỗ thứ hai là hình thức. Thực tế chỗ thứ hai mới là chỗ khó hơn.
Cần chứng minh bao nhiêu
Trường ghi rõ con số trên biểu mẫu tài chính của họ, thường bằng tổng chi phí theo học một năm trừ đi phần học bổng đã được cấp.
Nếu có người phụ thuộc đi cùng, phải cộng thêm khoản cho từng người.
Con số đó là mức tối thiểu. Trên thực tế, chuẩn bị dư một khoảng so với mức tối thiểu sẽ thuyết phục hơn, và cũng thực tế hơn vì chi phí thường cao hơn ước tính.
Các loại giấy tờ thường được chấp nhận
- Sổ tiết kiệm và xác nhận số dư ngân hàng. Loại phổ biến nhất. Nên là tài khoản đứng tên người bảo trợ, có xác nhận do ngân hàng phát hành, còn trong thời hạn trường yêu cầu.
- Giấy tờ chứng minh thu nhập. Bảng lương, hợp đồng lao động, giấy tờ thuế, giấy phép kinh doanh và báo cáo tài chính nếu gia đình kinh doanh.
- Thư bảo trợ của người đứng ra chi trả, kèm giấy tờ chứng minh quan hệ.
- Thư xác nhận học bổng nếu có, vì nó trừ trực tiếp vào số tiền phải chứng minh.
Giấy tờ về bất động sản và các tài sản khó quy đổi thành tiền mặt thường được xem là bằng chứng bổ trợ chứ không thay được số dư và thu nhập.
Ai được đứng tên bảo trợ
Thông thường là cha mẹ. Người thân khác cũng được nhưng cần giải thích rõ quan hệ và lý do. Quan hệ càng xa thì càng cần lời giải thích thuyết phục.
Người bảo trợ ở nước ngoài, nhất là người thân đang sống ở Mỹ, là tình huống cần cân nhắc. Nó hợp lệ, nhưng có thể làm nảy sinh câu hỏi về ý định của bạn sau khi tốt nghiệp. Nếu dùng nguồn này, hãy chuẩn bị sẵn câu trả lời rõ ràng.
Năm lỗi hay gặp
- Tiền mới chuyển vào tài khoản ngay trước khi làm hồ sơ. Một khoản lớn xuất hiện đột ngột là điều dễ bị hỏi tới. Nếu là tiền bán tài sản hoặc tiền vay mượn hợp pháp thì phải giải thích được bằng giấy tờ. Chuẩn bị từ sớm bao giờ cũng tốt hơn.
- Số dư đủ nhưng thu nhập không tương xứng. Một sổ tiết kiệm lớn mà thu nhập hằng tháng của gia đình rất thấp sẽ tạo ra câu hỏi về nguồn gốc và về khả năng duy trì trong bốn năm. Thu nhập ổn định thường thuyết phục hơn một con số lớn đứng một mình.
- Chỉ chuẩn bị cho một năm. Trường chỉ yêu cầu chứng minh năm đầu, nhưng câu hỏi tự nhiên là ba năm sau lấy đâu ra. Nên chuẩn bị được câu trả lời cho toàn bộ chương trình.
- Giấy tờ hết hạn. Xác nhận số dư thường chỉ có giá trị trong một khoảng thời gian ngắn. Hồ sơ kéo dài thì phải xin lại bản mới.
- Khai không khớp giữa các nơi. Số liệu trên biểu mẫu tài chính gửi trường, trên đơn xin visa, và những gì nói trong buổi phỏng vấn phải nhất quán. Đây là chỗ nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn tới độ tin cậy.
Nói về tài chính trong buổi phỏng vấn
Nguyên tắc: trả lời bằng con số và bằng nguồn, không trả lời bằng cam đoan.
Không nên nói gia đình em đủ khả năng lo cho em. Nên nói bố mẹ em làm nghề gì, thu nhập khoảng bao nhiêu mỗi tháng, gia đình đã tích luỹ được bao nhiêu, học bổng của trường là bao nhiêu, và phần còn lại mỗi năm khoảng bao nhiêu.
Người phỏng vấn không tìm một gia đình giàu. Họ tìm một kế hoạch tài chính mạch lạc và có thật.
Khi gia đình không đủ khả năng
Đây là tình huống thật với nhiều gia đình, và cách xử lý đúng không phải là làm đẹp giấy tờ mà là đổi lựa chọn:
- Chuyển sang các trường có học bổng thành tích công khai theo bảng, nơi bạn tính được trước con số.
- Cân nhắc đường cao đẳng cộng đồng rồi chuyển tiếp, giảm mạnh chi phí hai năm đầu.
- Xem xét các nước có học phí thấp hơn với chương trình dạy bằng tiếng Anh.
- Hoãn một năm để chuẩn bị tài chính và làm mạnh hồ sơ, thay vì nộp vội với hồ sơ tài chính yếu.
Làm giả giấy tờ tài chính là con đường ngắn nhất tới việc bị từ chối visa và bị ghi nhận lâu dài, ảnh hưởng tới mọi lần xin sau này. Không đáng, ở mọi góc nhìn.
Câu hỏi thường gặp
Chứng minh tài chính du học Mỹ cần bao nhiêu tiền?
Ít nhất bằng tổng chi phí theo học một năm mà trường ghi trên biểu mẫu tài chính, trừ đi học bổng đã được cấp, cộng thêm khoản cho người phụ thuộc nếu có.
Giấy tờ nào được chấp nhận?
Xác nhận số dư ngân hàng và sổ tiết kiệm, giấy tờ chứng minh thu nhập, thư bảo trợ kèm giấy tờ quan hệ, và thư xác nhận học bổng nếu có.
Bất động sản có dùng để chứng minh tài chính được không?
Thường chỉ được xem là bằng chứng bổ trợ, không thay thế được số dư tài khoản và thu nhập, vì khó quy đổi nhanh thành tiền mặt.
Mới chuyển một khoản lớn vào tài khoản có sao không?
Có thể bị hỏi về nguồn gốc. Nếu là tiền bán tài sản hoặc vay mượn hợp pháp thì cần giấy tờ giải thích. Chuẩn bị từ sớm bao giờ cũng thuyết phục hơn.
Nên trả lời câu hỏi tài chính trong phỏng vấn visa thế nào?
Bằng con số và bằng nguồn cụ thể: nghề nghiệp và thu nhập của cha mẹ, khoản tích luỹ, học bổng được cấp, và phần còn lại mỗi năm, thay vì cam đoan chung chung.
