Ở cao đẳng cộng đồng Mỹ, bằng hai năm gọi chung là associate degree. Nhưng dưới cái tên chung đó có ba loại với thiết kế khác hẳn nhau, và sự khác biệt quan trọng nhất không nằm ở nội dung mà ở chỗ tín chỉ có chuyển lên đại học bốn năm được hay không.
AA và AS: được thiết kế để chuyển tiếp
Associate of Arts, viết tắt AA, nặng về khối đại cương: viết, văn học, lịch sử, khoa học xã hội, ngoại ngữ. Đây là nền cho các ngành nhân văn, xã hội, sư phạm, truyền thông, kinh doanh ở nhiều trường.
Associate of Science, viết tắt AS, cũng có khối đại cương nhưng nghiêng sang toán và khoa học tự nhiên: giải tích, vật lý, hoá đại cương, sinh học. Đây là nền cho kỹ thuật, khoa học máy tính, các ngành sức khoẻ và khoa học tự nhiên.
Cả hai đều được xây quanh một nguyên tắc: các môn trong đó phải tương đương với hai năm đầu ở đại học bốn năm. Nhờ vậy chúng nằm trong các thoả thuận chuyển tiếp và chuyển gần như trọn gói.
AAS: tấm bằng dễ bị hiểu nhầm nhất
Associate of Applied Science, viết tắt AAS, là bằng nghề. Nó được thiết kế cho người học xong thì đi làm: kỹ thuật viên chẩn đoán hình ảnh, kỹ thuật viên thú y, điều dưỡng thực hành, hàn, điện lạnh, sửa chữa máy bay, an ninh mạng ứng dụng, nấu ăn chuyên nghiệp.
Phần lớn tín chỉ của AAS là môn thực hành chuyên ngành, và khối đại cương bị thu xuống mức tối thiểu. Đó chính là ưu điểm của nó cho mục tiêu đi làm, và cũng là vấn đề nếu bạn đổi ý.
Cái bẫy: khi chuyển lên đại học bốn năm, các môn thực hành chuyên ngành của AAS thường không có môn tương đương để đối chiếu. Kết quả là người học xong AAS chuyển lên có thể chỉ được công nhận hai ba chục tín chỉ trong số hơn sáu mươi tín chỉ đã học, tức mất gần một năm.
Đây không phải lỗi thiết kế mà là hệ quả tự nhiên: chương trình này vốn không sinh ra để chuyển tiếp. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều người ghi danh mà không được nói rõ điều đó.
Bảng đối chiếu
| AA | AS | AAS | |
|---|---|---|---|
| Mục tiêu | Chuyển tiếp | Chuyển tiếp | Đi làm ngay |
| Tỷ trọng đại cương | Cao | Cao, thiên khoa học | Tối thiểu |
| Môn thực hành nghề | Ít | Ít | Chiếm phần lớn |
| Khả năng chuyển tín chỉ | Rất tốt | Rất tốt | Hạn chế |
| Hợp với ngành | Nhân văn, xã hội, kinh doanh | Kỹ thuật, khoa học, y tế | Nghề kỹ thuật cụ thể |
Có đường nào dung hoà không
Có, và nên hỏi về nó:
- Chương trình applied bachelor. Một số trường bốn năm mở các ngành cử nhân ứng dụng chuyên nhận người có AAS, công nhận phần lớn tín chỉ nghề. Không phải bang nào cũng có, nhưng đang mở rộng.
- Học AAS kèm bổ sung môn đại cương. Nếu ngay từ đầu bạn đã biết có thể sẽ học tiếp, hãy học thêm vài môn đại cương chuyển tiếp được song song với chương trình nghề. Tốn thêm một hai học kỳ nhưng giữ được cửa.
- Hỏi thẳng cố vấn. Câu hỏi chính xác là: nếu tôi học chương trình này rồi muốn chuyển lên trường X, tôi sẽ được công nhận bao nhiêu tín chỉ. Ghi lại câu trả lời kèm tên người trả lời.
Chứng chỉ ngắn hạn: một lựa chọn riêng
Bên cạnh ba loại bằng trên, cao đẳng cộng đồng còn cấp certificate, chương trình từ vài tháng tới một năm, tập trung một kỹ năng nghề. Chứng chỉ này không phải bằng, không chuyển tiếp được, nhưng có thể đưa người học vào thị trường lao động rất nhanh ở một số nghề.
Với sinh viên quốc tế, cần lưu ý chương trình phải đủ thời lượng và đúng loại thì mới giữ được tình trạng học toàn thời gian theo diện F-1. Một số chương trình chứng chỉ ngắn không đáp ứng điều kiện này.
Cách chọn cho gọn
Trả lời một câu duy nhất trước khi ghi danh: mục tiêu cuối cùng của tôi là tấm bằng cử nhân, hay là một công việc trong hai năm tới.
Nếu là bằng cử nhân, chọn AA hoặc AS theo nhóm ngành, và bám bảng tương đương môn của trường bốn năm mục tiêu ngay từ học kỳ đầu.
Nếu là công việc, chọn AAS hoặc chứng chỉ, và kiểm hai thứ: nghề đó ở bang đó có yêu cầu giấy phép hành nghề không, và chương trình có được kiểm định ngành để đủ điều kiện thi lấy giấy phép không.
Nếu chưa chắc, chọn AS hoặc AA. Từ đó đi tiếp hay dừng lại đều được; ngược lại thì khó hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
AA, AS và AAS khác nhau thế nào?
AA và AS được thiết kế để chuyển tiếp lên đại học bốn năm, nặng về khối đại cương. AAS là bằng nghề, phần lớn tín chỉ là môn thực hành chuyên ngành và hướng thẳng ra thị trường lao động.
Bằng AAS có chuyển lên đại học được không?
Được nhưng thường mất nhiều tín chỉ, vì các môn thực hành chuyên ngành không có môn tương đương ở đại học bốn năm. Có thể chỉ được công nhận một phần nhỏ số tín chỉ đã học.
Nên chọn AA hay AS?
AA hợp với nhân văn, xã hội, kinh doanh và sư phạm. AS hợp với kỹ thuật, khoa học máy tính, khoa học tự nhiên và các ngành sức khoẻ. Cả hai đều chuyển tiếp tốt.
Chứng chỉ ngắn hạn ở cao đẳng cộng đồng có phải bằng không?
Không. Đây là chương trình vài tháng tới một năm cho một kỹ năng nghề, không chuyển tiếp được. Sinh viên quốc tế cần kiểm xem chương trình có đủ điều kiện giữ tình trạng học toàn thời gian không.
Chưa chắc về mục tiêu thì nên chọn loại nào?
Chọn AA hoặc AS. Từ hai bằng này bạn vẫn có thể dừng lại hoặc học tiếp, còn từ AAS thì đường học tiếp hẹp hơn nhiều.
